Nietrzymanie moczu (NTM) - objawy, przyczyny, leczenie

31500 Wyświetleń
4 Komentarzy
 5.0  

Nietrzymanie moczu (NTM) jest przypadłością, która statystycznie dotyka 10-15% całego społeczeństwa. W Polsce to zatem około 5 milionów osób, w przeważającej liczbie kobiet. Nietrzymanie moczu można zaliczyć do chorób społecznych, a więc przewlekłych, rozpowszechnionych i utrudniających wykonywanie podstawowych zadań życiowych. Jednak popuszczanie moczu to nadal problem intymny, o którym wielu chorych boi się mówić z powodu wstydu i poczucia bezradności. Powoduje to pogłębianie się schorzenia, a co za tym idzie także utrudnione przeprowadzenie skutecznego leczenia. W tym tekście postaramy się przedstawić wszystkie przyczyny inkontynencji moczowej, rodzaje schorzenia oraz metody leczenia. Wskażemy także na skuteczne sposoby radzenia sobie z wilgocią oraz nieprzyjemnym zapachem związanym z popuszczaniem moczu.

Objawy nietrzymania moczu

Nietrzymanie moczu określa się jako niekontrolowany, mimowolny wyciek moczu w ciągu dnia lub w nocy. W zależności od rodzaju schorzenia oraz jego nasilenia, ilości uryny mogą pojawiać się w różnych sytuacjach i różnej ilości. Możemy wyróżnić 5 stopni nietrzymania moczu pod kątem ilości mimowolnie wydalanego moczu przez 4 godziny:

  • Kropelkowe (do 50 ml – najczęściej występuje jako gubienie kilku kropli moczu w trakcie dnia)
  • Lekkie (50-100 ml – wyciek moczu jest większy, często następuje podczas dźwigania, śmiania się czy kichania)
  • Średnie (100-200 ml – mocz wycieka już w trakcie codziennych czynności, takich wstawanie z krzesła czy bieganie)
  • Ciężkie (200-300 ml – wyciek moczu może nastąpić nawet podczas stania. To obfite ilości, porównywalne z tymi oddawanymi zwykle w toalecie)
  • Bardzo ciężkie (powyżej 300 ml – wiąże się z całkowitą utratą władzy nad czynnościami fizjologicznymi)

Już niewielkie popuszczanie moczu przy kaszlu, kichaniu czy wysiłku może być oznaką rozpoczynającego się problemu. Warto obserwować wszystkie objawy i udać się do lekarza w celu postawienia dokładnej diagnozy. Zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że nietrzymanie moczu nierzadko stanowi objaw wielu schorzeń, nie tylko związanych z układem moczowym.

Rodzaje nietrzymania moczu

Rodzaje NTM możemy wyróżnić na podstawie konkretnych objawów, które warto obserwować podczas każdego z epizodów nietrzymania moczu. Dzięki temu późniejsza diagnoza może okazać się dla lekarza znacznie łatwiejsza. Istnieją cztery sklasyfikowane rodzaje nietrzymania moczu:

Wysiłkowe nietrzymanie moczu

Ten rodzaj nietrzymania moczu związany jest z wzrostem ciśnienia w jamie brzusznej, wywołanym wysiłkiem, kaszlem, śmiechem bądź kichaniem. Co istotne, podczas gubienia moczu nie odczuwa się parcia, co jest spowodowane nieprawidłowym mechanizmem zamknięcia cewki. Wysiłkowe nietrzymanie moczu dzieli się na trzy stopnie, określające zaawansowanie problemu:

  • I stopień – wyciek pojawia się w pozycji stojącej, na przykład podczas śmiania się czy kichania.
  • II stopień – moczenie się występuje także przy średnim wysiłku fizycznym, na przykład bieganiu czy dźwiganiu.
  • III stopień – już minimalny wzrost ciśnienia w jamie brzusznej, niezależnie od pozycji, jest w stanie wywołać moczenie się.

Wysiłkowe nietrzymanie moczu u kobiet występuje znacznie częściej niż u mężczyzn, zwłaszcza przez przebyte naturalne porody. Jest to związane ze znacznym osłabieniem mięśni dna miednicy bądź nawet naderwaniem ich podczas ciąży i wysiłku porodowego. Ten rodzaj NTM może zostać wywołany także uszkodzeniem dolnego neuronu ruchowego podczas operacji czy radioterapii. Objawy dotykają również osób otyłych i chorujących na cukrzycę. Polecamy zapoznanie się z naszym tekstem na temat wysiłkowego nietrzymania moczu.

Naglące nietrzymanie moczu

Naglące nietrzymanie moczu to najczęściej występujący typ NTM u mężczyzn. Związany jest przede wszystkim z tak zwanym pęcherzem nadreaktywnym (OAB). Powodowany nadmierną pobudliwością mięśni pęcherza moczowego, które znacząco zwiększa ciśnienie odczuwane jako parcie. Po nim następuje niekontrolowany wyciek moczu. Najczęstszymi objawami naglącego nietrzymania moczu jest:

  • Częstomocz
  • Nykturia (konieczność oddania moczu w nocy)
  • Parcia naglące
  • Wyciek moczu poprzedzony parciem

Niektóre sytuacje, na przykład popuszczanie przy kaszlu, mogą sugerować, że mamy do czynienia z wysiłkowym nietrzymaniem moczu. Wtedy właśnie należy zwrócić uwagę na odczuwane uczucie parcia – jeśli się pojawia, świadczy to najprawdopodobniej o problemie naglącego nietrzymania moczu. Niestety dokładna diagnoza może zostać postawiona dopiero po badaniu urodynamicznym.

Mieszane nietrzymanie moczu

Postać mieszana to połączenie dwóch powyższych rodzajów nietrzymania moczu. Może objawiać się popuszczaniem bądź całkowitym opróżnianiem pęcherza, także w nocy. Według zgromadzonych danych jest to najczęstsza postać nietrzymania moczu*.

Nietrzymanie moczu z przepełnienia

Jak sugeruje nazwa schorzenia, do popuszczania moczu dochodzi w momencie, w którym pęcherz moczowy jest przepełniony i nie jest już w stanie utrzymać zawartości. Ten rodzaj pojawia się najczęściej przy chorobach osłabiających kurczliwość pęcherza bądź przez przeszkody w odpływie moczu. Dlatego często może pojawiać się u mężczyzn z rozrostem gruczołu krokowego bądź zwężeniem cewki. Rodzaje nietrzymania moczu można określić przede wszystkim na podstawie występujących objawów, jednak wymagają także potwierdzenia u specjalisty. Jego zadaniem jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu, wykonanie badań oraz postawienie diagnozy, która jest potrzebna do wprowadzenia odpowiedniego leczenia.

Przyczyny nietrzymania moczu

Za najczęstszą przyczynę nietrzymania moczu przyjmuje się osłabienie mięśni dna miednicy, które odpowiadają między innymi za zaciskanie cewki moczowej i kontrolowanie oddawania moczu. Powodem większej wiotkości bądź naderwania mięśni mogą być zmiany hormonalne (na przykład menopauza), wiek, porody naturalne, ciężka praca fizyczna, obniżenie narządów płciowych, operacje w obrębie miednicy czy nawet otyłość. Słabe mięśnie dna miednicy są przyczyną przede wszystkim wysiłkowego nietrzymania moczu przy kaszlu, śmiechu czy kichaniu, a w bardziej zaawansowanym stadium także podczas zmian pozycji z leżącej na siedzącą. Nie zmienia to faktu, że ich ćwiczenie zalecane jest osobom z wszystkimi rodzajami nietrzymania moczu.

Za nietrzymanie moczu mogą odpowiadać także inne schorzenia, na przykład Alzheimer, stwardnienie rozsiane, cukrzyca bądź choroby gruczołu krokowego u mężczyzn. W tym ostatnim przypadku mowa najczęściej o typie nietrzymania moczu z przepełnienia. Popuszczanie moczu jest również objawem infekcji dróg moczowych. Towarzyszą mu wtedy ból, parcie na pęcherz, a często także gorączka. To relatywnie najłatwiejszy do wyleczenia powód nietrzymania moczu – wymaga antybiotykoterapii. Każde zauważenie objawów NTM powinno wiązać się z szybką reakcją i wizytą u lekarza pierwszego kontaktu bądź urologa. Chociaż przyczyny nietrzymania moczu są różnorodne, nie warto zakładać, że można poradzić sobie z nimi samodzielnie.

Leczenie nietrzymania moczu

W zależności od postawionej diagnozy, stanu pacjenta i stopnia nietrzymania moczu, lekarz zaleca odpowiedni typ leczenia. To leczenie zachowawcze, farmakologiczne i operacyjne.

Ćwiczenia mięśni Kegla czyli leczenie zachowawcze

Podstawą leczenia zachowawczego są ćwiczenia mięśni dna miednicy, zwanych także mięśniami Kegla. Ze względu na fakt, iż to właśnie one w dużej mierze odpowiadają za zaciskanie cewki moczowej, ale także działanie odbytu i świadome oddawanie moczu, jest to metoda polecana wszystkim osobom z różnymi rodzajami nietrzymania moczu, a także tym, którzy pragną przeciwdziałać schorzeniu. Wzmacnianie mięśni dna miednicy jest istotne zwłaszcza u kobiet w ciąży i po porodzie, a także w okresie menopauzy. Wskazane jest ćwiczenie ich każdego dnia po minimum 50 powtórzeń zaciskania i rozluźniania na początkowym etapie. Z czasem liczba ta powinna zwiększyć się do około 120 powtórzeń.

Do leczenia zachowawczego można zaliczyć także elektrostymulację mięśni dna miednicy, która polega na poprawie ukrwienia i przewodzenia impulsów za pomocą odpowiedniego bodźca elektrycznego. Elektrostymulacja polecana jest w sytuacjach, w których skurcze mięśni są wyjątkowo słabe, co sugeruje ich częściowe odnerwienie. Metoda umożliwia poprawę stanu mięśni dna miednicy u osób, które nie są w stanie samodzielnie wykonywać ćwiczeń. Wskazane jest także przeprowadzenie tak zwanego treningu pęcherza, który polega na świadomym odraczaniu oddawania moczu. Przy tej metodzie konieczne jest także zapisywanie informacji o liczbie i czasie parć naglących oraz mikcji w trakcie dnia. Trening pozwala na przejęcie kontroli nad własnym pęcherzem – ma on znacznie nie tylko na stan fizyczny, ale także psychiczny osoby cierpiącej na nietrzymanie moczu.

Elementem leczenia zachowawczego jest również zmiana nawyków żywieniowych – redukcja masy ciała (jeśli jest to konieczne) oraz rezygnacja z napojów gazowanych, moczopędnych i alkoholowych, które działają drażniąco na pęcherz. Metody zachowawcze to pierwszy etap leczenia, który charakteryzuje się dużą skutecznością – zwłaszcza gdy zostanie przeprowadzony relatywnie szybko, na początkowych etapach rozwoju choroby.

Leczenie farmakologiczne

Farmakoterapia jest wskazana przede wszystkim przy leczeniu naglącego nietrzymania moczu. Jej zadaniem jest zmniejszenie częstotliwości parć naglących i wydłużenie czasu pomiędzy pojawieniem się parcia a koniecznością skorzystania z toalety. Pozwala to na znaczące poprawienie jakości życia osób cierpiących na naglące nietrzymanie moczu. Podstawą leczenia farmakologicznego w przypadku tego typu NTM są leki antycholinergiczne, między innymi Oksybutynina, Tolterodyna, Darifenacyna i Solifenacyna. Nie powodują one całkowitego wyleczenia, a jedynie zmniejszenie nasilenia dolegliwości. Dlatego muszą być używane ciągle bądź okresowo, w zależności od wskazań lekarza. Stosowanie leków antycholinergicznych wiąże się z ryzykiem wystąpienia skutków ubocznych, takich jak suchość w jamie ustnej czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe. W sytuacji, w której organizm nie reaguje na klasyczną farmakoterapię, lekarz może zalecić stosowanie neurotoksyn, między innymi toksyny botulinowej typu A, którą wstrzykuje się do mięśnia pęcherza bądź zwieracza. W celu porażenia włókien nerwowych w pęcherzu, co umożliwia modulowanie jego czynności, podaje się także resiniferatoksyny oraz kapsaicynę, choć ta druga charakteryzuje się większymi właściwościami drażniącymi. Wszystkie toksyny zmniejszają częstość epizodów nietrzymania moczu. W przypadku leczenia farmakologicznego wysiłkowego nietrzymania moczu najlepsze efekty zmniejszające objawy daje Duloksetyna. Jednak ten typ jest leczony głównie za pomocą metod zachowawczych bądź, w przypadku braku efektów, operacyjnych.

Leczenie operacyjne

Leczenie operacyjne, tak samo jak farmakologiczne, jest ściśle uzależnione od stanu pacjenta oraz typu i stopnia nietrzymania moczu. Do operacji kwalifikuje się przede wszystkim:

  • Kobiety z wysiłkowym nietrzymaniem moczu o dużym nasileniu (gubienie moczu występuje podczas chodzenia czy zmieniania pozycji, bez wysiłku)
  • Kobiety z wysiłkowym i mieszanym nietrzymaniem moczu, u których nie nastąpiła poprawa po wprowadzeniu leczenia zachowawczego
  • Osoby z nietrzymaniem moczu współtowarzyszącym z chorobami neurologicznymi
  • Osoby z nietrzymaniem moczu z parć naglących, u których nie nastąpiła poprawa po wprowadzeniu leczenia zachowawczego
  • Mężczyźni z wysiłkowym nietrzymaniem moczu po zabiegach prostaty

W największej ilości przypadków operacyjne leczenie dotyczy zatem wysiłkowego nietrzymania moczu. Metoda leczenia musi być jednak dopasowania indywidualnie do chorego po szeregu badań, przede wszystkim kompleksowym badaniu urodynamicznym. Chociaż najskuteczniejsze metody wykazują 100% skuteczności zaraz po zabiegu, nietrzymanie moczu może z czasem nawracać. Operacje, które po 5 latach nadal charakteryzują się wysoką skutecznością, to:

  • Metoda Sling (operacja pętlowa) – przeprowadzana przy wszystkich typach wysiłkowego nietrzymania moczu. Wykonywana techniką laparoskopową. Pozwala na utworzenie podparcia dla szyi i cewki za pomocą paska poprowadzonego pod szyją pęcherza. Jest on syntetyczny bądź naturalny, często z własnej powięzi mięśnia. Szanse na wyleczenie wynoszą od 85% do 95%. Charakteryzuje się jednak dużą ilością powikłań.
  • Metoda TVT– wykorzystuje metodę slingu korzystając z materiału syntetycznego. Taśma zakładana jest na środkowy odcinek cewki moczowej. W przeciwieństwie do metody Sling, TVT charakteryzuje się niewielką ilością powikłań i szansami na wyleczenie rzędu 85% w długoterminowych prognozach (5 lat).
  • Operacja metodą Burcha– pozwala na leczenie anatomicznego typu wysiłkowego nietrzymania moczu. Stabilizuje cewkę moczową i cewkę pęcherza poprzez podwieszenie tkanek sklepień pochwy do więzadeł biodrowo-grzebieniowych, znajdujących się nad spojeniem łonowym. Może być wykonana laparoskopowo. Daje 90% wczesnych wyleczeń i 85% po 5 latach.
  • Sztuczny zwieracz– to skuteczna metoda leczenia zwieraczowego wysiłkowego nietrzymania moczu. Polega na wszczepieniu mankietu, zbiornika i pompki, które umożliwiają zbieranie i wydalanie moczu. Metoda jest niestety bardzo kosztowna. Koszt zwieracza to nawet 20 tysięcy złotych. Dodatkowo jego żywotność wynosi około 10 lat. Po tym czasie konieczna jest wymiana elementów. Sztuczny zwieracz polecany jest zwłaszcza pacjentom z problemem nietrzymania moczu po radykalnej prostatektomii (usunięciu całego gruczołu stercza).

U osób z nietrzymaniem moczu z parć naglących metody operacyjne stosuje się wyłącznie wtedy, gdy wszystkie metody zachowawcze zawiodły. Możliwe jest wtedy zwiększenie pęcherza moczowego, na przykład poprzez wykorzystanie fragmentu własnego jelita, bądź tak zwane nadpęcherzowe odprowadzenie moczu. To odcięcie moczowodów od pęcherza i wszczepienie ich do skóry poprzez fragment jelita. Wytworzona zostaje przetoka przez którą chory odprowadza mocz. Jest to jednak ostateczne rozwiązanie.

Jak chronić się przed wilgocią i zapewnić sobie komfort każdego dnia?

Nietrzymanie moczu to problem, który odbija się zarówno na zdrowiu fizycznym jak i psychicznym osoby chorej. Nawet podczas procesu diagnostycznego i wprowadzonej metody leczenia, popuszczanie moczu nie ustępuje i nierzadko zmusza do wycofania się z życia społecznego z poczucia wstydu. Dlatego tak ważne jest, by zdecydować się na optymalny wyrób chłonny, którego zadaniem jest wchłanianie moczu i neutralizowanie jego nieprzyjemnego zapachu. Wybrany do własnych potrzeb wyrób chłonny może znacząco zwiększyć komfort codziennego życia, chroniąc przed wilgocią, a co za tym idzie także problemami skórnymi, które nierzadko są przykrym następstwem nietrzymania moczu. Jednocześnie doskonale dostosowuje się do ciała, by nie podrażniać skóry i działać dyskretnie. Jednym z wyrobów najczęściej wybieranych przy kropelkowym, lekkim i średnim nietrzymaniu moczu są wkładki urologiczne dedykowane zarówno kobietom jak i mężczyznom. Są niewidoczne pod ubraniem, lekkie i niekrępujące ruchów. Podobnymi cechami charakteryzują się majtki chłonne, które dedykowane są osobom aktywnym ze średnim i ciężkim problemem nietrzymania moczu. Osoby z ciężkim i bardzo ciężkim stopniem nietrzymania moczu, które wymagają stałej opieki bądź pomocy, mogą korzystać z pieluch anatomicznych bądź pieluchomajtek dla dorosłych o wysokiej chłonności. To oddychające, łatwe do założenia wyroby, które zapewniają swobodę ruchu i wygodę. Zachęcamy także do zapoznania się z naszymi tekstami o wyborze wyrobów chłonnych dla:

Nietrzymanie moczu to poważna przypadłość, która nie musi jednak oznaczać wycofania się z życia społecznego, rezygnacji z przyjemności czy ciągłego poczucia wstydu i bezsilności. Z pomocą lekarza można skutecznie wyleczyć to schorzenie, natomiast dzięki wyrobom chłonnym zniwelować poczucie dyskomfortu, a także zapewnić sobie spokój i poczucie bezpieczeństwa.

Zapraszamy także do zapoznania się z naszą infografiką na temat nietrzymania moczu:

[*] akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/200901_Geriatria_006.pdf

Pytania i komentarze

  • Napisał: Małe dziecko 3 letnie nosi jeszcze pampersy dziecko jest po operacji na roszczeń kręgosłupa z przepuchlna 2021-02-19
    Ocena:
    5.0

    GZIECKO 3 LETNIE NOSI PAMPERSY JEST PO OPERACJI NA TOSZCZEP KREGOSLUPA Z PRZEPUCHLINA

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-02-22 Nietrzymanie moczu u dzieci ze stwierdzoną przepukliną jest często występującą przypadłością. Zdecydowanie doradzamy jednak zmianę wyrobów chłonnych z tradycyjnych pieluszek na pieluchomajtki dla dzieci Seni Kids. Jeśli dziecko podrośnie, proszę rozważyć wprowadzenie wyrobów chłonnych marki Seni przeznaczonych dla osób dorosłych, dobierając je pod kątem obfitości występującego moczenia się. Jeśli pojawi się problem z wyborem odpowiedniego produktu, z przyjemnością doradzą Państwu nasi konsultanci pod numerem telefonu: 56-451-91-44.

  • Napisał: Leszek 2020-10-24
    Ocena:
    5.0

    Jest bardzo dogłębnie i wyczerpująco.

    Odpowiedź autora: Olga Majerska 2020-10-26 Cieszymy się, że nasz tekst okazał się pomocny :).

  • Napisał: Klient 2020-10-21
    Ocena:
    5.0

    Super artykuł, bardzo dostępne i wyczerpujące informacje dotyczące problemu nietrzymanie moczu z ktorym wiele z nas się boryka Wciąż jest to wstydliwy temat.

    Odpowiedź autora: Olga Majerska 2020-10-26 Bardzo dziękujemy :). Cieszymy się, że nasz tekst mógł się przydać.

  • Napisał: Sylwia 018 2020-02-11
    Ocena:
    5.0

    Nawet nie byłam świadoma, że mam mały problem nietrzymania moczu - okazuję się, że mam kropelkowe. Dziękuję za uświadomienie mnie poprzez świetny artykuł. Super się czyta!

Zadaj pytanie lub napisz komentarz

Aby wysłać zaakceptuj powyższą zgodę.

Uzupełnij wszystkie obowiązkowe pola.

Zadaj pytanie autorowi artykułu lub skomentuj go