Źle dobrany produkt na problem nietrzymania moczu? Pomożemy Ci wybrać odpowiedni! Tel. 56 451 91 44

Demencja - jak rozmawiać z chorym

3707 Wyświetleń
4 Komentarzy
 5.0  

Dla wielu opiekunów – zwłaszcza członków rodziny – rozmawianie z osobą z demencją jest niezwykle trudnym zadaniem. Jednak komunikacja to konieczny element zrozumienia chorego, który umożliwia interpretację jego potrzeb i zapobieganie skrajnym reakcjom. Dlatego istotne jest, by wiedzieć jak rozmawiać z podopiecznym na co dzień, a także w jaki sposób poradzić sobie podczas rozmów o śmierci. W tym tekście postaramy się wskazać przydatne zasady ułatwiające komunikację z chorym.

Demencja – co to za choroba?

Podczas komunikacji z chorym ważne jest także zrozumienie, czym jest demencja i jak wpływa na mózg. Demencja nie jest jednostką chorobową a zbiorem objawów, które świadczą o postępującym obniżeniu sprawności umysłowej. Spowodowana jest ona chorobą mózgu – Alzheimerem, udarem, ciałami Levy’ego, Parkinsonem bądź innymi schorzeniami. W zależności od choroby wyróżnić można różne rodzaje demencji, które dają także odmienne objawy. Jednak wiele z nich jest wspólnych dla otępienia. To przede wszystkim problemy z pamięcią i przyswajaniem nowych informacji, trudność w wysławianiu się, zaburzenia orientacji czasowo-przestrzennej czy postrzegania rzeczywistości. Więcej o objawach i rodzajach demencji pisaliśmy w artykule Demencja starcza – objawy i rodzaje. Zmiany w mózgu powodują jednak także wyraźne problemy w komunikacji. Osoby z demencją inaczej widzą świat, z czasem tworzą własną wizję rzeczywistości, która nie jest zgodna z prawdą. Stąd częste konfabulacje, nerwowość, także agresja. Aby jednak umieć porozumiewać się z chorym, opiekun musi zdawać sobie sprawę z tego, że w tym zachowaniu nie ma złej woli ani perfidii. Dlatego nierzadko mówi się, że choroba przejmuje władzę nad człowiekiem.

Jak rozmawiać z chorym na demencję?

Rozpoczynając rozmowę warto pamiętać o utrzymaniu kontaktu wzrokowego i dotykowego z chorym – stając bezpośrednio przed nim, na jego poziomie. Ważne są także warunki, w których przebiega komunikacja. Im mniej bodźców, takich jak muzyka, telewizja czy inne osoby w pomieszczeniu, tym lepiej. Podopieczny jest dzięki temu w stanie skupić się na komunikacie, a nie na innych elementach. Istotne jest przede wszystkim, by nie traktować osoby chorej jak dziecka – zarówno na początkowych etapach choroby, jak i później, gdy kontakt wydaje się już całkowicie niemożliwy. Należy bowiem pamiętać, że nadal mamy do czynienia z osobą dorosłą, która może odczuwać zawstydzenie, frustracje bądź złość, gdy ktoś traktuje ją z wyższością.

Dlatego na przykład zamiast używać sformułowań takich jak „pampersy dla dorosłych” mówmy „pieluchomajtki”. Komunikacja z chorym powinna być ograniczona do prostych słów i krótkich zdań. Jeśli opiekun chce, by podopieczny usiadł i zjadł, warto rozdzielić te dwa komunikaty, najpierw mówiąc „usiądź” natomiast dopiero po tym „zjedz proszę”. W ten sposób osoba z demencją otrzymuje proste polecenia, które łatwiej jej wykonać. To samo dotyczy pytań – najlepiej ograniczyć się do jednej, konkretnej odpowiedzi: tak bądź nie. Dlatego wskazane jest zadawanie pytań zamkniętych („Czy zjesz zupę?” zamiast „Co chcesz zjeść?”).

Zadaniem opiekuna jest także zachowanie spokoju, przede wszystkim w skrajnych sytuacjach. Osoby z demencją nierzadko mogą bowiem zachowywać się agresywnie, krzyczeć i przeklinać podczas rozmowy, w takcie której czują się niekomfortowo. Chociaż może się to wydawać trudne, łagodny tembr głosu może być ważniejszy, niż wypowiadane słowa.

Więcej na ten temat pisaliśmy w artykule Dlaczego osoby z demencją krzyczą? Jak radzić sobie z agresją? Rozmowa z chorym powinna być sposobem na utrzymanie więzi, zapewnienie mu poczucia bezpieczeństwa i zaufania do opiekuna. Dlatego jeśli podopieczny zaczyna opowiadać historie ze swojej młodości bądź nawiązywać kontakt w inny sposób, warto podtrzymać tę rozmowę, nie przerywać choremu i nie dokańczać za niego zdań. Nawet jeśli pewne informacje nie są zgodne z prawdą, wskazywanie tego nie ma sensu – osoba z demencją nie jest już w stanie przyswajać nowych informacji, nie zapamięta tego, a może poczuć się z tym faktem źle.

Nierzadko chory nie jest w stanie komunikować własnych potrzeb. Dlatego opiekun powinien wychodzić z inicjatywą – zarówno w kwestiach związanych z emocjami, jak i fizycznością. Niektóre problemy muszą być zatem rozwiązywane przez opiekuna bez rozmowy, bez pytań. Odpowiednim przykładem może być dyskomfort związany mokrym wyrobem chłonnym, z którego chory korzysta. Podopieczny może nie dać po sobie poznać, że noszone przez niego pieluchomajtki powinny zostać zmienione. Dlatego osoba bliska powinna w sposób dyskretny sprawdzić stan wyrobu chłonnego – nie wywołując przy tym wstydu chorego. Intuicja oraz zdolność obserwowania są niezwykle ważnym elementem komunikacji z osobą z demencją.

Demencja a śmierć

Rozmowy o śmierci nie są łatwe, zwłaszcza dla opiekunów rodzinnych, którzy przez cały czas choroby starają się pogodzić z utratą bliskiej osoby – rodzica czy małżonka. Jednak osoby chore, na etapie, w którym zdają sobie sprawę ze swojego stanu, mogą w pewnym momencie odczuwać dużą potrzebę uporządkowania wszystkich swoich spraw. Jeśli zatem bliska osoba z demencją pragnie zacząć rozmawiać o odchodzeniu, należy uszanować jej zdanie, nie próbować odwodzić jej od tego, ani nie twierdzić, że na tego typu dyskusje przyjdzie jeszcze czas. Rozmowa jest jednym z elementów godzenia się ze swoim losem, co w przypadku demencji jest tak samo istotne jak przy innych śmiertelnych chorobach. Dlatego warto pamiętać o tym, że w takich sytuacjach tematy tabu nie istnieją. Zadaniem opiekuna jest zarówno wysłuchanie podopiecznego, jak i pomoc w poradzeniu sobie z kwestiami czysto emocjonalnymi, ale także formalnymi. Chory może przecież chcieć uporządkować kwestie prawne i finansowe. Świadomość, że wszystko jest gotowe na jego odejście może powodować poczucie bezpieczeństwa i komfortu, być pocieszające. Dlatego podejście do tego typu rozmów ze spokojem i gotowością do pomocy jest najlepszym działaniem.

Rozmowa z osobą z demencją może wydawać się zadaniem trudnym, a na późniejszym etapie wręcz niemożliwym. Jednak odpowiednie podejście do podopiecznego, chęć wysłuchania go oraz cierpliwość są w stanie pomóc w codziennym komunikowaniu się z chorym.

Pytania i komentarze

  • Napisał: Córka 2021-05-30
    Ocena:
    5.0

    Moja mama przebywa w domu seniora. Z bólem serca zdecydowałyśmy się z rodzeństwem na ten krok. Wszyscy pracujemy i nie moglibyśmy sami mamie zapewnić opieki. Mama już nie mogła mieszkać sama.W domu seniora ma bardzo dobre warunki. Odwiedzamy ją. Dla mnie te odwiedziny są ogromnym przeżyciem. Nie mogę pogodzić się ze stanem mamy. Nie potrafię zmusić jej do rozmowy. Na wszystko odpowiada "umknęło mi" , " nie pamiętam", "nie męcz mnie". Jak ja mam rozmawiać z mamą?

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-05-31 Szanowna Pani, demencja jest chorobą nieuleczalną, ale musimy pogodzić się z jej wystąpieniem. Choroba rodzica zawsze bywa trudna i bolesna, jednak w pewnym wieku ma prawo wystąpić. Oddanie mamy do domu seniora, w którym otrzymuje fachową opiekę i ma kontakt z innymi ludźmi, było prawdopodobnie najlepszą decyzją, jaką mogli Państwo podjąć. Odwiedzając mamę proszę pamiętać, że najważniejsza jest sama obecność i zachowanie spokoju. Najlepiej zapewnić sobie możliwie komfortowe warunki spotkania, przy wyłączonym telewizorze, bez udziału obcych osób. Problemy w komunikacji osób z demencją wynikają z postępowania choroby - pojawiają się luki w pamięci oraz wizja rzeczywistości, która może nie być prawdziwą. Z czasem w zachowaniu chorego może pojawić się nawet agresja, nie wynika ona jednak ze złośliwości i złej woli, jest samoistnym objawem choroby. Rozmawiając z mamą proszę dawać jej jasne komunikaty i zadawać proste pytania. Jeśli zacznie opowiadać, należy pozwolić jej dokończyć historię. Jeśli chory zmyśla, nie warto się wykłócać i podważać jego zdania, spowoduje to jedynie poczucie zakłopotania lub złość. Zachęcam do zapoznania się z innymi artykułami dotyczącymi demencji: https://www.seni24.pl/poradnik/tag/demencja. Wierzymy, że nasze wskazówki pomogą Pani oswoić się z chorobą mamy, a odwiedziny staną się mniej bolesne.

  • Napisał: Paweł 2021-02-07
    Ocena:
    5.0

    Ciekawe artykuł. Natomiast jestem ciekawy jak przekonać osobę chorą na Demencje do pewnych czynności? Mama nie chce chodzić do domu dziennego, pomimo tego że jak już sie tam znajdzie jest bardzo zadowolona i cała w skowronkach, bo ciągle ktoś się tam mamą zajmuje i słucha. Niestety namówienie mamy na wyjście do domu dziennego to horror.

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-02-08 Panie Pawle, rozmowy z osobą chorą na demencję faktycznie nie należą do najłatwiejszych. Proszę próbować rozmawiać z mamą o wyjściu do domu opieki w sposób spokojny i łagodny - to właśnie przyjacielski ton głosu jest w tym wypadku kluczowy. Osobie chorej najlepiej przekazywać krótkie, treściwe komunikaty (np. Teraz pójdziemy do domu dziennego). Warto pamiętać, że codzienna rutyna jest dla osoby chorej swego rodzaju buforem bezpieczeństwa. Jeśli wyjścia do domu opieki staną się jej częścią, z czasem każda próba przekonania mamy powinna być coraz łatwiejsza.

  • Napisał: Henryk 2021-01-01
    Ocena:
    5.0

    Ciekawy pouczający artykuł. Często po przekazaniu telefonu przez opiekuna moja Mama 92 nie odzywa się dość długo nie dochodzi do rozmowy , dzwonię na drugi dzień i już jest lepiej i odpowiada i opowiada , ale nie pamięta co podano jej na obiad . Trochę niepokoi ale to tak postępuje ta choroba ,ale i tak się cieszę że mogę rozmawiać .

    Odpowiedź autora: Natalia Witkowska 2021-01-11 Niestety demencja postępuje wraz z upływem czasu. Dla dobrostanu psychicznego ważne jest, by ten fakt zaakceptować, bowiem negacja powoduje frustrację, żal, smutek. Cieszę się, że dostrzega Pan możliwości, które wciąż istnieją. Wszystkiego dobrego! :)

  • Napisał: Zuzia 2020-02-10
    Ocena:
    5.0

    Po tym artykule, zdecydowanie zmieniam podejście do mojej chorej babci :( Nie zdawałam sobie sprawy z tak naprawdę codziennych rozmów z moją babcią.. jest ogromna różnica między „Czy zjesz zupę?” a „Co chcesz zjeść?” Dziękuję Wam za otwartą głowę! PS. świetny artykuł

Zadaj pytanie lub napisz komentarz

Aby wysłać zaakceptuj powyższą zgodę.

Uzupełnij wszystkie obowiązkowe pola.

Zadaj pytanie autorowi artykułu lub skomentuj go