Zadzwoń i dowiedz się, jak dbać o higienę podopiecznego z ciężkim nietrzymaniem moczu. Tel. 56 451 91 44

Opatrunki na odleżyny - rodzaje i zastosowanie. Jak wybrać plastry na odleżyny?

12211 Wyświetleń
7 Komentarzy
 5.0  

Odleżyny to ogromny problem dotykający osób unieruchomionych, starszych i z niepełnosprawnościami. Ich leczenie jest jednak coraz łatwiejsze – głównie dzięki wykorzystaniu opatrunków zapewniających ranie optymalne warunki przy jednoczesnym chronieniu jej przed drobnoustrojami. W tym artykule postaramy się wyjaśnić różnice pomiędzy opatrunkami, ich właściwościami i zastosowaniem. Wskażemy także, które z nich są przeznaczone dla odleżyn w różnym stopniu rozwoju rany.

Odleżyny – co to jest?

Odleżyna jest raną powstałą w wyniku stałego ucisku lub połączeniu ucisku i rozrywania (przerwania skóry). Ucisk najczęściej powodowany jest długim leżeniem bądź siedzeniem w jednej pozycji – to właśnie wtedy dochodzi do zaburzeń mikrokrążenia skóry. Jeśli ucisk nie zostanie zmniejszony, a mikrokrążenie przywrócone, stan odleżyny pogarsza się. Rany powstają najczęściej w okolicach wyniosłości kostnych, zwłaszcza tam, gdzie skóra jest wyjątkowo cienka. To między innymi łokcie, piety, kolana, biodra, kości ramienne, guzy kulszowe, kość ogonowa, ale również kości policzkowe czy uszy. W związku z tym osobami najbardziej narażonymi na powstawanie odleżyn są osoby obłożnie chore, unieruchomione czasowo bądź na stałe, jeżdżące na wózkach i z niepełnosprawnościami.

Możemy wyróżnić 5 stopni rozwoju ran odleżynowych:

  • I – rumień jest niewielki i blednie, gdy nacisk zostaje zmniejszony. Oznacza to, iż mikrokrążenie nie zostało uszkodzone.
  • II – rumień nie blednie po zmniejszeniu nacisku. Skóra w tym miejscu jest twarda, można także zaobserwować obrzęk bądź pęcherze.
  • III – rana nie jest już wyłącznie powierzchniowa, bardzo odróżnia się od zdrowej tkanki. To moment, w którym tkanka mięśniowa obumiera, a w środku rany można zauważyć ziarninę bądź ropną maź.
  • IV – na dnie rany widoczna jest tkanka martwicza. Skóra jest całkowicie zniszczona a uszkodzenie dosięga tkanki tłuszczowej.
  • V – tkanka martwicza dosięga kości, a w ranie powstają przetoki. Nieleczona odleżyna może być przyczyną sepsy.

Ta wiedza jest niezbędna przy samodzielnym wyborze opatrunków na odleżyny. Oczywiście najlepszą praktyką jest konsultacja z lekarzem bądź pielęgniarką, która z pewnością wskaże odpowiednie rozwiązanie.

Opatrunki na odleżyny - jakie rozróżniamy?

Na rynku istnieje wiele opatrunków przeznaczonych na rany trudno gojące się, w tym także na odleżyny. Różnią się zarówno zastosowaniem, jak i wykorzystanym materiałem. Warto wiedzieć, jakie funkcje pełnią i w jakich sytuacjach warto po nie sięgnąć.

Opatrunki poliuretanowe

Opatrunki poliuretanowe wykonane są z cienkiego, elastycznego materiału przypominającego błonę bądź gąbkę. Ich zadaniem jest przede wszystkim osłonięcie rany przed bakteriami i innymi drobnoustrojami, które mogą doprowadzić do rozwoju odleżyny. Pozwala także na ciągłe kontrolowanie rany, gdyż niektóre z nich są przezroczyste. To niezwykle przydatne przy delikatnym, gojącym się naskórku. Można nim opatrywać rany z niewielkim wysiękiem bądź bez niego.

Opatrunki hydrokoloidowe

Opatrunki hydrokoloidowe są niezbędnym elementem przy leczeniu ran trudno gojących się. Nie przepuszczają wody, jednocześnie umożliwiają kontrolę wysięku i odpowiednie nawodnienie tkanki, zapewniając jej prawidłowe gojenie się. Hydrokoloidy w kontakcie z wysiękiem tworzą warstwę żelową, która wpływa na tworzenie się nowego naskórka. W skład hydrokoloidów wchodzi pektyna, karboksymetyloceluloza i żelatyna. Z kolei na zewnątrz znajduje się cienka pianka. Opatrunki te występują jednak także w postaci żelowej, najczęściej wykorzystywanej przy odleżynach z martwicą, w celu uwodnienia tkanki.

Opatrunki alginianowe

Opatrunki alginianowe zbudowane są z soli wapniowo-sodowych kwasu alginianowego a także polimerów pochodzących z wodorostów. Przeznaczone są przede wszystkim do pochłaniania obfitego wysięku. W kontakcie z nim tworzą żelową powłokę, która zapewnia ranie optymalne nawilżenie niezbędne do prawidłowego gojenia się tkanek. Dodatkowo wiążą bakterie, uniemożliwiając im dalsze rozmnażanie się. Występują także ze srebrem, tworząc opatrunki antybakteryjne.

Opatrunki hydrowłókniste

Opatrunki hydrowłókniste charakteryzują się luźną, miękką strukturą, dzięki czemu doskonale dopasowują się do rany. Mogą na przykład być używane w przypadku ran głębokich, w celu wchłonięcia dużych ilości wysięku. Dlatego polecane są przy ranach obficie wydzielających, nie sprawdzą się natomiast przy opatrywaniu odleżyn suchych oraz z tkanką martwiczą.

Jakie opatrunki na odleżyny wybrać?

Niektóre firmy wprowadziły system klasyfikacji kolorystycznej, który ułatwia samodzielne dobranie wyrobu do stanu rany i leczenie odleżyn w domu. Opatrunek na trudno gojące się rany Medisorb to jedno z tego typu rozwiązań. Dzięki prostym oznaczeniom pozwalają opiekunom na stworzenie odleżynie warunków sprzyjających leczeniu. Które zatem będą odpowiednie dla danego stopnia rozwoju rany?

Co na odleżyny z martwicą?

Mianem martwicy określamy obumarłe tkanki, które mieszczą się na dnie ran, także odleżynowych. Muszą zostać usunięte, by rozpocząć właściwy proces gojenia się rany i umożliwić powstawanie w tym miejscu zdrowych tkanek. Osoby, które borykają się z martwicą tkanek mogą zauważyć, iż tego typu rany są wyjątkowo suche. Właśnie dlatego tak istotne jest nie tylko likwidowanie martwicy ale także nawilżanie odleżynyMedisorb G jest opatrunkiem, który oddaje 40% wody, z której sam jest zbudowany (to opatrunek hydrożelowy na odleżyny). Dzięki temu rana jest nawodniona, a tkanka martwicza rozpuszcza się, przez co jest możliwa do wchłonięcia przez opatrunek. Leczenie odleżyn z martwicą, tak samo jak wszystkich pozostałych, wymaga opatrunku okluzyjnego – stanowiącego ochronę przed drobnoustrojami, które mogą pogorszyć jej stan. Za mit można zatem uznać wszystkie opinie mówiące o tym, że rana powinna być odkryta by „oddychać”. Oddychalność jest jednym z zadań odpowiedniego wyrobu. Dlatego Medisorb G, który jest opatrunkiem hydrożelowym dostającym się bezpośrednio do rany, musi być przykryty za pomocą innego plastra na odleżyny – na przykład Medisorbu H bądź F. Medisorb G oznaczono kolorem czarnym. Jest odpowiedni dla odleżyn IV i V stopnia.

Co na odleżyny z ziarniną bądź rozpływną martwicą

Na dalszym etapie odleżyna ma inne potrzeby, w zależności od tego, jak zachodzi proces leczenia. Po zastosowaniu Medisorbu G opiekun może zauważyć rozpływną martwicę – to znak, że rana pozbywa się martwych tkanek. Wymagają przede wszystkim utrzymania wilgotnego środowiska oraz pochłonięcia rozpływającej się martwicy i wysięku, który pojawia się w stopniu średnim bądź obfitym. Wysuszenie rany utrudni proces gojenia się, natomiast brak absorpcji wysięku może spowodować macerację skóry (marszczenie się), które z kolei prowadzi do jej uszkodzenia. Jednoczesne nawilżenie i absorbowanie płynów możliwe jest między innymi dzięki zastosowaniu opatrunku alginianowego, stworzonego z alginianu wapniowego. Ma on postać miękkich włókien, które pod wpływem wilgoci zmieniają się w żel, doskonale dostosowując się do rany. Dzięki temu także tworzą wilgotne środowisko, które sprzyja procesowi gojenia. Takim opatrunkiem jest Medisorb A, oznaczony kolorem żółtym i czerwonym, odpowiednim dla odleżyn z rozpływną martwicą bądź ziarniną (III stopień). Medisorb A jest opatrunkiem specjalistycznym, który można aplikować nie tylko na odleżynę zdrową, ale także zainfekowaną, o ile jest ona pod nadzorem lekarza. Tego typu rany wymagają jednoczesnego leczenia przeciwbakteryjnego, gdyż opatrunek nie jest w stanie wyleczyć infekcji samodzielnie. Rany niezainfekowane jednak o większej ilości wydzielin powinny z kolei zbierać jak najwięcej wilgoci, przy jednoczesnym odparowywaniu jej na zewnątrz. W ten sposób możliwe jest uniknięcie maceracji skóry. W takich sytuacjach najlepszym wyjściem jest wybór opatrunku wysokochłonnego, który absorbuje wysięk i chroni przed drobnoustrojami, a jednocześnie nadal zapewnia wilgoć potrzebną do gojenia się rany. Rany obficie wydzielające mogą być chronione przez opatrunki Medisorb P, Medisorb P+, a także wysoko absorpcyjny opatrunek Eclypse (bez oznaczenia kolorystycznego marki KikGel).

Co na odleżyny gojące się i naskórkujące?

Na tym etapie (przechodzenie ze stopnia III w II) rana nadal potrzebuje wilgotnego środowiska, ale także ochrony delikatnych zdrowych tkanek, które zaczynają pojawiać się na odleżynie. Rana jest już średnio wydzielająca, dlatego nie wymaga aż tak dużych właściwości absorpcyjnych jak na poprzednich etapach. Przy tego typu ranach wyraźnie gojących się z zauważalnym jeszcze wysiękiem, odpowiednim rozwiązaniem będzie Medisorb H. Reguluje on wilgotność rany poprzez hydrożelową warstwę, która podczas pęcznienia wiąże wysięk i resztkę obumarłych tkanek. Na ranie średnio wydzielającej może utrzymać się nawet siedem dni, co umożliwia małą częstotliwość zmian. Opatrunek zdejmuje się w sposób atraumatyczny, by nie uszkodzić delikatnych świeżych tkanek zdrowej skóry. Może służyć także jako środek profilaktyczny, zabezpieczający skórę przed tarciem, które jest jednym z elementów zwiększających ryzyko powstania odleżyny.

Na ostatnim etapie leczenia różowych ran naskórkujących w dalszym ciągu konieczna jest ochrona przed drobnoustrojami. Chociaż odleżyna wygląda coraz lepiej, ryzyko infekcji nadal jest wysokie. Dlatego rezygnowanie z opatrunku nie jest zalecane. Odpowiednią ochronę zapewniają zatem opatrunki specjalistyczne na odleżyny wykonane z cienkiej warstwy poliuretanowej, która umożliwia utrzymanie wilgotnego środowiska w ranie przy jednoczesnym doskonałym przenikaniu tlenu do rany i odprowadzaniu pary wodnej na zewnątrz. Dodatkowo przezroczysty poliuretan pozwala na oglądanie rany i sprawdzanie zmian bez konieczności odklejania plastra na odleżyny. Tego typu opatrunkiem jest Medisorb F, oznaczony kolorem różowym. Umożliwia bezbolesną zmianę dzięki warstwie, która przykleja się wyłącznie do zdrowej i suchej skóry. Pozwala na normalne przeprowadzanie codziennej higieny, nie odklejając się i nie narażając odleżyny na kontakt ze środkami myjącymi.

Odleżyny, choć są ranami niebezpiecznymi, dzięki odpowiednim wyrobom są możliwe do wyleczenia. Właściwości opatrunków na odleżyny, dostosowane do konkretnych potrzeb rany na danym etapie, wspomagają naturalny proces gojenia i chronią przez zakażeniem spowodowanym przez drobnoustroje. Należy jednak pamiętać, iż leczenie odleżyn jest ostatecznością, której można uniknąć dzięki odpowiedniej profilaktyce.

Pytania i komentarze

  • Napisał: Anna 2021-07-10
    Ocena:
    5.0

    Opiekuję się sparaliżowanym mężem . 4 dni był w szpitalu i wrócił z odleżyną między pośladkami. Początkowo wyglądało to jak pęknięcie skóry w górnej części pośladków. Teraz jest to ranka z wysiękiem a dookoła skóra zaczerwieniona, obrzmiała. Proszę o pomoc. Co zastosować?

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-07-12 Pani Anno, proponujemy skorzystanie z hydrokoloidowego opatrunku Medisorb H, dedykowanego ranom średniowydzielającym. Opatrunek pochłania nadmiar wydzieliny i tworzy środowisko przyspieszające gojenie się rany.

  • Napisał: Monika 2021-05-07
    Ocena:
    5.0

    Jaki wybrać plaster na pęcherz o średnicy 3 cm umiejscowiony po wewnętrznej stronie pięty. Pacjentka leżąca po udarze niedokrwiennym.

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-05-12 Pani Moniko, jeśli jest to ostatni etap gojenia się odleżyny, podczas którego rana jest różowa i nie mamy do czynienia z wysiękiem, polecamy zastosowanie opatrunku poliuretanowego Medisorb F. Opatrunek chroni przed drobnoustrojami i utrzymuje wilgotne środowisko rany, pozwalając na przenikanie do niej tlenu i odprowadzanie pary wodnej na zewnątrz. Zupełnie inaczej wygląda proces gojenia się rany z wysiękiem - należy wówczas zastosować inny rodzaj opatrunku odpowiedni do rany wydzielającej. Jeśli ma Pani wątpliwości co do stopnia odleżyny u pacjentki, proszę skonsultować się z lekarzem celem jego ustalenia.

  • Napisał: Agnieszka 2021-02-28
    Ocena:
    5.0

    Trochę się pogubiłam. Byłam u chirurga z odleżyna na piecie, która jest mocno czerwona, boli w kształcie okręgu bez wycieku i ropy. Lekarz powiedział, że tylko mam stosować maść Argosulfin i ewentualnie osłaniać odleżynę opatrunkiem z pianki bez kleju podczas rehabilitacji kolana aby nie doszło do pęknięcia odleżyny . Ponieważ jest to 1 stopień, to żadne plastry nie wchodzą w grę w moim przypadku. Pani poleca Medisorb F , to jak to w końcu jest?

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-03-05 Pani Agnieszko, odleżyna pierwszego stopnia jest ostatnim, najmniej rozwiniętym stopniem tego schorzenia. W tym stadium nie istnieją żadne przeciwskazania przed stosowaniem opatrunków, takich jak Medisorb. Jeśli ma Pani wątpliwości, polecam skonsultować swoją przypadłość z innym lekarzem specjalistą.

  • Napisał: Agnieszka 2021-02-24
    Ocena:
    5.0

    Mam odleżyna na piecie 1 stopnia. Skóra nie jest przerwana, nic się nie sączy, Lekarz powiedział, że w moim przypadku nie można zastosować plastrów, tylko krem Argosulfin. Jak długo trwa leczenie odlezyny 1 stopnia? Miałam orteze na nodze i pod wpływem ucisku pod skórą zebrała się krew. Czy Argosulfin wchłania tą krew?

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-02-25 Pani Agnieszko, jeśli odleżyna na pięcie ma charakter I stopnia, może Pani zastosować opatrunek Medisorb F, wykonany z cienkiej folii poliuretanowej. Opatrunek umożliwia utrzymanie wilgotnego środowiska, jednocześnie pozwalając ranie "oddychać". Ponadto skutecznie chroni przed drobnoustrojami i zabezpiecza ranę przed wtórną infekcją.

  • Napisał: Anna 2021-02-10
    Ocena:
    5.0

    Witam, mam pytanie odnośnie odleżyny u dziecka 12 miesięcznego które złamało nóżkę i jest założona szyna gipsowa, po tygodniu noszenia szyny prawdopodobnie jest pierwsze stadium w powstawaniu odleżyny na piecie, zaczerwienienie w kształcie okręgu bez ropy aktualnie zniwelowany nacisk na piete i będziemy obserwować czy odleżyna będzie postępowała. Czy można u takiego dziecka zastosować któryś z opatrunkow?

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-02-12 Pani Anno, zmniejszenie nacisku powinno przynieść oczekiwany rezultat. W przypadku zdecydowania się na opatrunek medyczny należy zachować ostrożność, ponieważ producent nie określa granicy wiekowej, od której można rozpocząć jego stosowanie. Żeby zapobiegać zjawisku tarcia polecamy opatrunek Medisorb F. Cienka warstwa poliuretanu skutecznie ochroni delikatną skórę przed uszkodzeniami spowodowanymi tarciem. Jednak jeżeli tarcie nie występuje, wszystko powinno się szybko i dobrze goić w sposób naturalny. W opisanym przez Panią przypadku konieczne jest częste zmienianie pozycji, minimum co 2 godziny przez cały czas (również w nocy). Pobudzanie krążenia sprzyja gojeniu się rany. Nie wiemy, czy złamana noga i unieruchomienie to jedyne problemy zdrowotne dziecka. Czy nie ma problemów skórnych, alergii? W przypadku zauważenia jakichkolwiek zmian należy bezwzględnie zaprzestać stosowania opatrunku.

  • Napisał: Anna 2021-01-23
    Ocena:
    5.0

    Dzień dobry, mam pytanie odnośnie odleżyny zaawansowanego stopnia na pięcie. Odleżyna ma średnicę około 4 cm, jest sucha, całkiem czarna, wokół jest jaśniejsza obwódka, całość pokryta skórą, nie jest to więc rana. Czy na taką odleżynę należy zastosować opatrunek, np. poliuretanowy (jeśli dobrze rozumiem jest to błonka półpzepuszczalna)? Pozdrawiam.

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-01-25 Dzień dobry Pani Anno, w opisanym przez Panią przypadku mamy najprawdopodobniej do czynienia z odleżyną z martwicą, jednak sugerowałabym skonsultować przypadek z lekarzem. W takim wypadku kluczowe jest likwidowanie martwicy za pomocą opatrunku lub interwencji chirurgicznej, która pozwoli na oczyszczenie rany z martwej tkanki. Często w takich przypadkach zaleca się zastosowanie opatrunku hydrożelowego Medisorb G, który oddaje 40% wody, z której jest zbudowany. Dzięki opatrunkowi rana jest nawodniona, a tkanka martwicza rozpuszcza się. Warto jednocześnie podkreślić, że Medisorb G, który jest opatrunkiem dostającym się bezpośrednio do rany, musi być przykryty za pomocą innego plastra na odleżyny – na przykład Medisorbu H bądź F.

  • Napisał: Mala_ona 2020-02-10
    Ocena:
    5.0

    Dziękuję za doradztwo. Cóż za fachowa znajomość opatrunków! Gratuluję wiedzy.

Zadaj pytanie lub napisz komentarz

Aby wysłać zaakceptuj powyższą zgodę.

Uzupełnij wszystkie obowiązkowe pola.

Zadaj pytanie autorowi artykułu lub skomentuj go