Udar mózgu – rodzaje, objawy, przyczyny. Leczenie i rokowania

230 Wyświetleń

Udar mózgu to trzecia najczęstsza przyczyna zgonu. Po czym poznać, że doszło do udaru? Co robić w takiej sytuacji? Na czym polega leczenie oraz jakie są rokowania dla pacjentów po udarze? Odpowiadamy na te pytania.

Udar mózgu – czym jest? Rodzaje

Co to jest udar mózgu? Tak nazywane jest obumarcie komórek nerwowych mózgu wskutek zatrzymania dopływu krwi. Udar może mieć miejsce w różnych częściach mózgu. Kiedy do jego wystąpienia dojdzie na obszarze móżdżku, jest to udar móżdżku, natomiast gdy w obrębie pnia mózgu – jest to udar pnia mózgu. Udar może dotyczyć prawej półkuli mózgu, wtedy jest to udar prawostronny, natomiast udar lewej półkuli mózgu to tzw. udar lewostronny.

Udar mózgu – rodzaje

Wyróżniamy trzy rodzaje udarów:

  • udar krwotoczny mózgu – ten typ udaru stanowi około 20% wszystkich przypadków udaru mózgu,
  • udar niedokrwienny mózgu – to najczęstszy udar mózgu, występuje w około 80% przypadków,
  • udar żylny mózgu – to najrzadszy rodzaj udaru, występuje w mniej niż 1% przypadków.

Pacjenci często zastanawiają się, dlaczego udar jest nazywany zawałem mózgu – wynika to z podobieństwa mechanizmu powstawania tego stanu z zawałem serca. Który udar jest gorszy? Krwotoczny udar mózgu czy udar mózgu niedokrwienny? Najpoważniejsze konsekwencje ma udar krwotoczny mózgu. Śmiertelność jest bardzo wysoka – połowa pacjentów umiera w ciągu pierwszych dwóch dni od udaru.

Wylew a udar

Wiele osób myli pojęcia udar a wylew. Czym się różnią te dwa stany? Wylew to rodzaj udaru, a konkretnie tak jest nazywany udar krwotoczny. Dochodzi do niego, gdy następuje pęknięcie naczynia zaopatrującego mózg w krew i w rezultacie, dochodzi do wylewu krwi do mózgu.

Mini udar z powodu stresu

Warto mieć świadomość, że do udaru mózgu może dojść także w wyniku nadmiernego stresu. Jest to tzw. mini udar (inaczej TIA lub przemijający atak niedokrwienny). Ile trwa udar mózgu TIA? Objawy lekkiego udaru utrzymują się zwykle do 60 minut i ustępują samoistnie. Nie należy ich lekceważyć, ponieważ wystąpienie mikro udaru zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia w przyszłości dużego udaru.

Udar – objawy

Jak rozpoznać udar? Objawy zależą od rodzaju udaru oraz tego, która część mózgu została uszkodzona.

Udar niedokrwienny – objawy:

  • nagłe drętwienie twarzy lub kończyn, szczególnie po jednej stronie ciała
  • problemy z mówieniem,
  • problemy z chodzeniem,
  • silny ból głowy bez znanej przyczyny,
  • zaburzenia widzenia,
  • zawroty głowy.

Inne najczęstsze objawy udaru to osłabienie mięśni języka i gardła, np. drętwienie języka. Udar może spowodować także niedowład kończyny górnej lub dolnej oraz zaburzenia równowagi i koordynacji ruchów.

Udar krwotoczny – objawy:

  • ból mięśni szyi i ramion,
  • nagły, silny ból głowy w okolicy tyłu głowy,
  • niezdolność do poruszania się,
  • nudności i wymioty,
  • wrażliwość na światło,
  • utrata przytomności,
  • zaburzenia widzenia.

Mini udar – objawy

Jeśli u pacjenta wystąpiły symptomy udaru mózgu, ale objawy ustępują w ciągu kilku minut, świadczy to o przejściowym napadzie niedokrwiennym, czyli TIA.

Cichy udar – objawy

Czasami pacjent nie zdaje sobie sprawy z tego, że wystąpił u niego udar. Jest to tzw. cichy udar mózgu. Objawy są trudne do wychwycenia, mogą z nimi być np. problemy z pamięcią. Rozpoznanie może zostać postawione przypadkowo podczas badań obrazowych mózgu.

Udar mózgu – przyczyny

Od czego jest udar? Co powoduje udar? Przyczyny to:

  • w przypadku udaru krwotocznego mózgu – pęknięcie ściany tętnicy mózgowej i wystąpienie krwotoku śródmózgowego lub podpajęczynówkowego,
  • w przypadku udaru niedokrwiennego mózguniedrożność tętnicy zaopatrującej część mózgu w krew (np. w przebiegu miażdżycy lub podczas migotania przedsionków) – w rezultacie dopływ krwi do mózgu jest bardzo ograniczony,
  • w przypadku udaru żylnego mózguzakrzepica zatok żylnych mózgowia.

Czy udar mózgu może się powtórzyć?

Udar mózgu może wystąpić ponownie, przy czym każdy kolejny atak stanowi większe niebezpieczeństwo dla życia pacjenta. Ryzyko nawrotu w ciągu 30 dni po pierwszym epizodzie wynosi 1,7–4%, natomiast w kolejnych miesiącach i latach zwiększa się do 12% (do roku po ataku) oraz do 42% w 5 lat po pierwszym udarze.

Niskie ciśnienie a udar mózgu

Ryzyko wystąpienia ponownego udaru mózgu można zmniejszyć poprzez kontrolę ciśnienia tętniczego. Wdrożenie leczenia hipotensyjnego zmniejsza ryzyko nawrotu udaru niedokrwiennego o 36%, natomiast w przypadku udaru krwotocznego o aż 76%.

Udar mózgu – ile dni w szpitalu, leczenie

Jak leczy się udar mózgu? Pierwsza pomoc i zabezpieczenie podstawowych czynności życiowych ma kluczowe znaczenie.

Jak udzielić pomocy komuś, kto ma udar? Co robić? Oto pierwsza pomoc krok po kroku:

  1. upewnij się, że miejsce jest bezpieczne,
  2. ułóż chorego w pozycji leżącej z tułowiem uniesionym na wysokość około 30–40 cm lub, jeśli jest on nieprzytomny, w pozycji bezpiecznej,
  3. natychmiast wezwij służby ratownictwa medycznego, jeżeli poszkodowany nie oddycha – rozpocznij resuscytację,
  4. nie podawaj poszkodowanemu żadnych leków, jedzenia ani picia,
  5. pozostań przy poszkodowanym do czasu przyjazdu pogotowia ratunkowego.

Udar mózgu – leczenie

Jak wygląda postępowanie z pacjentem, który ma udar? Leczenie w warunkach szpitalnych polega na podtrzymywaniu funkcji życiowych – podaniu tlenu oraz kroplówki, a także odpowiednich leków (np. rozpuszczających zakrzepy). Wypis ze szpitala można uzyskać po kilku dniach, gdy stan pacjenta się ustabilizuje. W przypadku gdy rozpoznano rozległy udar mózgu, wypis ze szpitala może mieć miejsce dopiero po kilkunastu dniach od wystąpienia udaru. Po opuszczeniu szpitala konieczne jest odpowiednie żywienie, a także intensywna rehabilitacja.

Czy udar może się cofnąć?

Prawie ¼ pacjentów po udarze niedokrwiennym mózgu powraca do wszystkich aktywności prowadzonych przed chorobą. Czasami zdarza się także, że objawy udaru ustępują samoistnie – wtedy mowa o tzw. TIA, czyli mikro udarze.

Udar mózgu – rokowania

Każdy udar mózgu jest stanem zagrożenia życia i wymaga jak najszybszego leczenia w szpitalu. Jakie szanse ma pacjent, u którego zdiagnozowano udar krwotoczny lub udar niedokrwienny? Rokowania zależą od rodzaju udaru, czasu reakcji po zaobserwowaniu objawów udaru oraz rozległości uszkodzeń.
Bardzo niebezpieczny jest udar krwotoczny mózgu. Śmiertelność w ciągu pierwszych dwóch dni od udaru wynosi powyżej 50%. Zupełnie inne skutki mają także udar lewostronny oraz udar prawostronny. Rokowania w tym pierwszym przypadku mogą być gorsze, ze względu na to, że lewa półkula odpowiada między innymi za rozumienie i używanie języka, a także logiczne i analityczne myślenie.

Źródła:

https://pacjent.gov.pl/zapobiegaj/niespodziewany-udar
Rymer M. M. Hemorrhagic stroke: intracerebral hemorrhage. Missouri medicine 108(1), 50–54 (2011)
https://www.neuraxpharm.com/pl/zaburzenia/udar-mozgu
https://www.cedars-sinai.org/health-library/diseases-and-conditions/i/ischemic-stroke.html
https://www.mountsinai.org/locations/cerebrovascular-center/conditions/stroke/hemorrhagic-stroke
https://www.webmd.com/stroke/guide/silent-stroke-you-need-to-know
https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/20194
https://my-ms.org/anatomy_brain_part1.htm

Pytania i komentarze

Bądź pierwszym, który napisze recenzję!

Zadaj pytanie lub napisz komentarz

Aby wysłać zaakceptuj powyższą zgodę.

Uzupełnij wszystkie obowiązkowe pola.

Zadaj pytanie autorowi artykułu lub skomentuj go