Podwyższone PSA. Badanie, normy, przyczyny

81 Wyświetleń

Badanie PSA jest wykonywane przede wszystkim u pacjentów znajdujących się w grupie ryzyka raka prostaty. Jak wygląda badanie na prostatę? O czym może świadczyć podwyższone PSA?

Badanie PSA

Badanie PSA (inaczej badanie na prostatę z krwi lub badanie PSA całkowite) jest wykonywane u pacjentów w starszym wieku (powyżej 50. roku życia) oraz znajdujących się w grupie ryzyka raka prostaty. Wykonuje się je także, kiedy u pacjenta wystąpiły objawy, które mogą wskazywać na raka prostaty:

  • bóle pleców w odcinku lędźwiowym kręgosłupa,
  • ból podczas mikcji,
  • częste oddawanie moczu,
  • gwałtowne parcie na pęcherz,
  • intensywne bóle podbrzusza i/lub krocza,
  • nagła utrata masy ciała,
  • obecność krwi w moczu,
  • słaby strumień moczu,
  • zaburzenia erekcji,
  • zaparcia.

Jak przebiega PSA? Co to jest?

Badanie prostaty z krwi polega na pobraniu od pacjenta niewielkiej próbki krwi i następnie oznaczeniu poziomu specyficznego białka, antygenu PSA, produkowanego przez gruczoł krokowy. Jeśli antygen jest obecny we krwi w zbyt dużej ilości, może to świadczyć o rozwoju nowotworu. Lekarze zachęcają, aby mężczyźni w wieku powyżej 50 lat wykonywali badanie PSA w kierunku raka prostaty co roku, profilaktycznie.

Badanie – prostata – czy można je wykonać na NFZ?

Badanie PSA można wykonać w ramach refundacji NFZ, wtedy jest ono bezpłatne. Badanie na prostatę można wykonać także prywatnie, wtedy cena wynosi około 30 złotych. Alternatywną opcją są testy PSA przeznaczone do domowego użytku, dostępne w aptekach w cenie 30 złotych za 1 sztukę. Wykrywają one antygen prostaty obecny we krwi. W opakowaniu znajduje się instrukcja, w jaki sposób wykonać badanie w warunkach domowych, do opakowania jest także załączony specjalny lancet do nakłucia palca.

Podwyższone PSA. Normy

Prawidłowy wynik PSA może być różny, w zależności od wieku mężczyzny. W wieku 40-60 lat prawidłowe stężenie antygenu prostaty zwykle nie przekracza 2.5 ng/ml, natomiast w starszym wieku normy mogą być wyższe. Poziom antygenu PSA w organizmie może się wahać w zależności od obecności stanu zapalnego lub infekcji, wpływa na niego także sposób przygotowania pacjenta do badania. Jeśli nie zastosowano się do zaleceń lekarza, wynik może wskazywać na PSA całkowite podwyższone, mimo że stężenie antygenu prostaty jest w rzeczywistości prawidłowe.

PSA podwyższone – co robić?

Im wyższy jest poziom PSA, tym bardziej prawdopodobne jest, że mężczyzna ma raka prostaty. Z tego powodu każdy nieprawidłowy rezultat badania PSA (podwyższone PSA) wymaga konsultacji lekarskiej. Niebezpieczeństwo może stanowić zarówno wynik PSA powyżej 200, jak i PSA większe niż 10, dlatego konieczne są dalsze badania.

Wysokie PSA – przyczyny

Podwyższony poziom antygenu PSA może wynikać z różnych czynników, nie jest on jednoznaczny z tym, że pacjent ma raka. Co wpływa na wynik PSA? Rezultat może być nieprawidłowy, gdy pacjent:

  • był niedawno poddawany biopsji prostaty,
  • ma przerost gruczołu krokowego,
  • ma zapalenie gruczołu krokowego,
  • niedawno odbył stosunek seksualny,
  • wykonywał przed badaniem intensywne ćwiczenia.

Natomiast jeśli pacjent stosuje leki takie jak np. finasteryd, PSA może być obniżone.
Aby otrzymać wiarygodny wynik badania PSA, bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie do badania. Zalecane jest, aby:

  • poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach,
  • na 72 h przed pobraniem krwi pacjent powstrzymał się od jazdy rowerem, współżycia, spożywania alkoholu oraz palenia papierosów,
  • pacjent odpoczywał przez około 15-20 minut przed pobraniem próbki.

Niektórzy lekarze zalecają także, aby badanie PSA było wykonywane na czczo, w godzinach porannych.

Źródła:

https://www.onkonet.pl/dp_nump_rakprostaty.php
https://www.medicover.pl/marker-nowotworowy/psa/
https://www.cancer.gov/types/prostate/psa-fact-sheet
MacKintosh F. R. et al. Age and Prostate-Specific Antigen Level Prior to Diagnosis Predict Risk of Death from Prostate Cancer. Frontiers in Oncology (2016)
https://fit-prostata.pl/badanie-psa-calkowity-wolny/#przebieg

Pytania i komentarze

Bądź pierwszym, który napisze recenzję!

Zadaj pytanie lub napisz komentarz

Aby wysłać zaakceptuj powyższą zgodę.

Uzupełnij wszystkie obowiązkowe pola.

Zadaj pytanie autorowi artykułu lub skomentuj go