Zadzwoń i dowiedz się, jak dbać o higienę podopiecznego z ciężkim nietrzymaniem moczu. Tel. 56 451 91 44

Nietrzymanie stolca - przyczyny, objawy, leczenie

9518 Wyświetleń
3 Komentarzy
 5.0  

Nietrzymanie stolca utożsamiane jest przede wszystkim z problemem osób starszych. Może jednak wystąpić niezależnie od grupy wiekowej, na przykład jako efekt urazów w obrębie miednicy czy wypadania odbytnicy. Jest to również schorzenie dotykające dzieci, choć najczęściej wynika ono z przyczyn czynnościowych, o czym napiszemy niżej. W jaki sposób objawia się nietrzymanie kału? Co je powoduje i w jaki sposób można je wyleczyć? O tym opowiemy w naszym artykule.

Objawy nietrzymania stolca

Nietrzymanie kału może objawiać się różnie w zależności od kondycji pacjenta. U niektórych chorych występuje jako utrata kontroli nad wydalaniem gazów z przewodu pokarmowego, czemu towarzyszy brudzenie bielizny. U innych dochodzi do mimowolnego oddawania luźnych stolców. Z kolei w najcięższych przypadkach nietrzymanie kału polega na całkowitym braku kontroli nad utrzymaniem gazów oraz kału. Nietrzymanie stolca może występować w formie naglącej – chory odczuwa wtedy ogromną potrzebę udania się do toalety i nierzadko nie jest w stanie zdążyć do niej w odpowiednim czasie. W innych przypadkach stolec oddawany jest zupełnie nieświadomie. Chory nie odczuwa bowiem charakterystycznego parcia.

Nietrzymanie stolca u osób starszych

Najczęściej nietrzymanie stolca występuje właśnie u osób starszych. Dochodzi u nich do osłabienia funkcji zwieraczy lub uszkodzeń nerwów, które odpowiadają za procesy wypróżniania. Jakie są główne przyczyny nietrzymania kału u osób starszych?

Nietrzymanie stolca u osób starszych – przyczyny

Przyczyn nietrzymania stolca w podeszłym wieku jest naprawdę wiele. Za najczęstsze z nich wskazuje się jednak choroby neurologiczne, które w tym wieku powodują zmniejszenie świadomości seniora, a co za tym idzie także mniejszą kontrolę nad własnym ciałem. Dlatego popuszczanie kału występuje często u osób z udarami czy demencją, u których dochodzi do upośledzenia funkcji poznawczych. To także częsta przypadłość u osób ze stwardnieniem rozsianym, już na późniejszym stadium. Do nietrzymania kału u seniorów mogą doprowadzić także inne schorzenia, takie jak wypadające żylaki odbytu bądź samo wypadanie odbytu, które jest efektem osłabienia mięśni dna miednicy oraz krocza. Może mieć ono także podłoże neurologiczne. Jednak przyczyny nietrzymania kału mogą być też bardziej prozaiczne. Zauważa się, iż trudności z utrzymaniem stolca występują także u seniorów z częstymi biegunkami. Może być to spowodowane nieodpowiednią dietą lub alergiami pokarmowymi. Istotnym, choć bardzo często bagatelizowanym problemem, który przyczynia się do nietrzymania stolca, jest utrudniony dostęp do toalety. Dotyczy to przede wszystkim seniorów w domach opieki.

Nietrzymanie stolca u osób starszych – leczenie

Leczenie nietrzymania stolca zależne jest od rozpoznania przyczyny tego schorzenia. W sytuacjach, w których do popuszczania kału dochodzi z powodu częstych biegunek, odpowiednim sposobem leczenia jest zmiana diety oraz doraźne stosowanie leków przeciwbiegunkowych. U seniorów, u których istnieje niewielki defekt mięśni zwieraczy lub ich osłabienie, można stosować tak zwany biofeedback. To rodzaj treningu behawioralnego, który umożliwia naukę kontrolowania funkcji fizjologicznych. Metoda polega na umieszczeniu w odbycie elektrody, której zadaniem jest mierzenie aktywności podczas trwania skurczu. Pacjent musi natomiast w odpowiedni sposób kurczyć i rozkurczać mięśnie zwieracza. Gdy zrobi to prawidłowo, a napięcie zwieraczy rośnie, słyszy sygnał, który informuje go o prawidłowym wykonaniu zadania. Ćwiczenia powinny być wykonywane kilka razy dziennie po około piętnaście minut. Efekty można zaobserwować po kilku miesiącach. W sytuacji, w której osłabienie mięśni jest znaczne, a pacjent nie jest w stanie samodzielnie wykonywać ćwiczeń, możliwe jest zastosowanie elektrostymulacji przezodbytowej. Metoda ta polega na umieszczeniu w odbycie elektrody, która stymuluje mięśnie zwieracza do skurczu. W ten sposób umożliwia ona zwiększenie spoczynkowego napięcia zwieraczy odbytu tak samo, jak w przypadku biofeedbacku. Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych efektów po kilku miesiącach, lekarz może skierować pacjenta na zabieg operacyjny. W zależności od tego, jak zaawansowany jest problem, może zaistnieć konieczność rekonstrukcji zwieraczy, wykonanie zastępczych zwieraczy lub wszczepienie protezy zwieracza. W skrajnych przypadkach całkowitego nietrzymania kału lekarz może zalecić wprowadzenie stomii.

Nietrzymanie stolca u starszych dzieci

Dzieci do trzeciego lub czwartego roku życia powinny nabyć umiejętność kontrolowania mięśni zwieracza i panowania nad funkcjami fizjologicznymi. Dlatego w sytuacjach, w których po tym czasie dochodzi do brudzenia bielizny, rodzice mogą czuć się zaniepokojeni. Nietrzymanie stolca u starszych dzieci jest zwykle mają charakter czynnościowy. Na czym to polega? Co jest tego przyczyną?

Nietrzymanie stolca u starszych dzieci – przyczyny

Jeśli u dziecka nie występują choroby rozwojowe, które mogą przyczynić się do nietrzymania kału, a także dziecko nie ma niepełnosprawności umysłowej lub fizycznej, istnieje duże prawdopodobieństwo, że nietrzymanie stolca występuje u niego na tle czynnościowym. Wskazuje się, że aż 90% przypadków nietrzymania stolca u starszych dzieci ma charakter czynnościowy. W momencie, w którym stolec dochodzi do odbytnicy, dochodzi do zmniejszenia napięcia zwieracza wewnętrznego oraz rozkurczu zwieracza zewnętrznego. W ten sposób dochodzi do świadomej defekacji. Jednak w przypadku czynnościowego nietrzymania stolca dziecko kurczy zwieracz, przez co masy kałowe powracają do końcowego odcinka odbytniczo-esiczego jelita grubego. W tym czasie dochodzi do wchłonięcia wody z kału przez jelito, przez co stolec robi się twardszy, a zatem trudniejszy do wydalenia. Nietrzymanie kału pojawia się w momencie, w którym jest on utrzymywany już tak długo, iż zaczyna bezwiednie wyciekać z odbytnicy. Rodzice mogą pomylić to z biegunkami. Z drugiej strony do popuszczania dochodzi także w sposób bezwiedny, gdyż rozciągające się w tym czasie ściany odbytnicy są coraz słabsze, a mięśnie utrzymujące masy kałowe nie potrafią ich już utrzymać. Podczas epizodów czynnościowego nietrzymania kału wstrzymywanie defekacji powoduje bolesne zaparcia, które budzą w dziecku lęk przed załatwianiem swoich potrzeb. Dlatego dalej wstrzymuje ono stolec, co tylko potęguje problem. Przyczyny czynnościowego nietrzymania kału nie są jeszcze poznane. Wskazuje się jednak na ich tło psychosomatyczne. Mają na nie wpływ stres, pośpiech, nieuzasadniony lęk przed oddawaniem kału lub kojarzenie nocnika bądź muszli klozetowej z karą (co jest spowodowane nieodpowiednim przeprowadzeniem treningu czystości przez rodziców). W niektórych sytuacjach zanieczyszczanie się kałem może być wyrazem buntu wobec rodziców oraz metodą wywierania presji. W takich sytuacjach konieczne jest udanie się do psychologa dziecięcego.

Nietrzymanie stolca u starszych dzieci – leczenie

Leczenie czynnościowego nietrzymania stolca uzależnione jest oczywiście od tego, co jest przyczyną schorzenia. Ze względu na to, iż powody występowania tej choroby nie są do końca poznane, najczęstszymi metodami jest modyfikacja behawioralna, poradnictwo oraz odpowiednia farmakoterapia. Dodatkowo pierwszą czynnością, która konieczna jest przy rozpoczęciu leczenia dziecka jest oczyszczenie jelita z zalegających w nim mas kałowych. Można zrobić to za pomocą wlewek doodbytniczych. Proces leczenia może potrwać kilka miesięcy. Jednocześnie rodzice muszą zdawać sobie sprawę, że nawroty w przypadku czynnościowego nietrzymania kału są bardzo częste. Jest to związane z długim czasem rekonwalescencji samej odbytnicy, która potrzebuje miesięcy by wrócić do poprzedniego stanu. Dodatkowo choroba ma swoje podłoże w psychice dziecka, co automatycznie sprawia, że do poprawy stanu chorego potrzeba czasu. Leczenie za pomocą terapii podtrzymuje się także poprzez połączenie go ze stosowaniem odpowiednich farmaceutyków. Dziecku podaje się zatem substancje zmiękczające stolec.

Nietrzymanie stolca po porodzie

Kobiety, ze względu na swoją budowę anatomiczną, są najbardziej narażone na nietrzymanie stolca. Najczęściej spowodowane jest ono powikłaniami po porodzie naturalnym. Chociaż poporodowe nietrzymanie stolca i gazów jest problemem intymnym i bardzo wstydliwym, poznanie jego przyczyn oraz sposobów leczenia możliwe jest tylko dzięki wizycie u lekarza.

Nietrzymanie stolca po porodzie – przyczyny

Ilość kobiet cierpiących na nietrzymanie kału po porodzie nie jest do końca znana. Jest to związane z wstydliwością problemu oraz brakiem chęci do zgłaszania się z nim po pomoc lekarską. Szacuje się jednak, że dotyczy ono do 20% matek. Ryzyko poporodowego nietrzymania stolca wzrasta wraz z liczbą porodów oraz masą urodzeniową dziecka – im jest ono większe, tym większe ryzyko, że dojdzie do uszkodzenia struktur mięśniowych, odpowiadających za utrzymanie kału. Podczas porodu może dojść do pęknięcia pochwy i skóry, jednak nie zawsze jest ono na tyle poważne, by przyczynić się do późniejszych komplikacji. Dopiero pęknięcia w rejonie zwieracza odbytu lub pęknięcia obejmującego także błonę śluzową odbytnicy stanowią powód nietrzymania stolca i gazów po porodzie. Kolejną przyczyną poporodowego nietrzymania stolca jest uszkodzenie mechaniczne nerwów zwieraczy odbytu. Są one spowodowane porodem z użyciem kleszczy, porodem w pozycji horyzontalnej, zaawansowanym wiekiem rodzącej, dużą liczbą wcześniejszych porodów oraz zatrzymaniem akcji porodowej, które wydłużyło czas samego porodu.

Nietrzymanie stolca po porodzie – leczenie

Leczenie poporodowego nietrzymania stolca jest zależne od tego, jak rozległe są problemy kobiety. W wielu przypadkach, gdy dochodzi do rozerwania zewnętrznego zwieracza podczas porodu, już po akcji porodowej jest on zszywany. W sytuacji, w której dojdzie do pęknięcia wewnętrznego zwieracza może to zostać niezauważone przez lekarza. Takie uszkodzenia diagnozuje się dopiero za pomocą USG. Jeśli uraz jest rozległy konieczne jest szybkie zszycie uszkodzenia – zarówno błon śluzowych jak i mięśni. Po leczeniu operacyjnym pacjentka otrzymuje także antybiotyki, które zapobiegają zakażeniu rany. Po operacji konieczne jest także przeprowadzenie rehabilitacji polegającej na wzmocnieniu mięśni odbytu. Można dokonać tego za pomocą wspomnianej wcześniej metody biofeedback. Zachęca się również, by kobiety korzystały z pomocy urofizjoterapeuty, który pokaże im odpowiednie ćwiczenia umożliwiające poprawę kondycji mięśni. Aby zminimalizować ryzyko nietrzymania stolca po porodzie, a także nietrzymania moczu, warto ćwiczyć mięśnie dna miednicy, które odpowiadają za podtrzymanie cewki moczowej oraz odbytu.

Doraźna pomoc przy nietrzymaniu stolca

Nietrzymanie stolca jest bardzo intymnym, wstydliwym problemem, który wywołuje ogromne poczucie dyskomfortu niezależnie od wieku i płci chorego. Dlatego tak istotne jest, by jak najszybciej zgłosić się z problemem do lekarza i poszukać pomocy. W sytuacjach, w których chory jest w trakcie leczenia i pragnie neutralizować nieprzyjemną woń związaną z nietrzymaniem kału, a także ryzyko pojawienia się podrażnień i odparzeń, wskazane jest korzystanie z wyrobów chłonnych. To między innymi pieluchomajtki dla dorosłych i pieluchomajtki dla dzieci, które sprawdzają się zarówno przy nietrzymaniu moczu jak i kału. Są wygodne i oddychające, jednak u osób aktywnych mogą wywoływać dyskomfort związany z wielkością wyrobu i jego widocznością pod ubraniem. W takich sytuacjach warto skorzystać z pieluch anatomicznych do inkontynencji kałowej, które nosi się wraz z majtkami siatkowymi. To wygodne i bardzo dyskretne rozwiązanie, które sprawdzi się zarówno u osób starszych jak i kobiet po porodzie.

Nietrzymanie kału jest problemem, który kojarzy nam się głównie z seniorami. Niestety dotyczy on wielu osób niezależnie od wieku. Na szczęście jest to schorzenie, które może zostać wyleczone po postawieniu odpowiedniej diagnozy. Dlatego tak ważne jest, by jak najszybciej po rozpoznaniu pierwszych objawów udać się do lekarza, który wskaże najlepszą metodę leczenia.

Pytania i komentarze

  • Napisał: Ewa Kowalska 2021-03-06
    Ocena:
    5.0

    Ja w sprawie nietrzymania kału, mam 75 lat zdarza mi się czasem popuścić mocz, przy kichaniu, kaszlu, ale również od pewnego czasu popuszczam kał, dzieje się to po wydaleniu gazów. Czytałam, że ćwiczenie mięśni miednicy pomaga i na zwieracz cewki, to może również pomoże na zwieracz odbytu. To może te kulki gejszy, które są ponoć pomocne przy ćwiczeniu mięśni miednicy ?

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-03-08 Pani Ewo, w pierwszej kolejności zalecam udanie się do lekarza celem prawidłowej diagnostyki problemu - od tego uzależnione jest dalsze leczenie. W artykule piszemy np. o treningu behawioralnym "biofeedback" z elektrodą, pozwalającym na kontrolowania funkcji fizjologicznych. Zachęcam do zgłębienia tego tematu. Kulki gejszy, o których Pani wspomina, stosuje się do ćwiczeń mięśni Kegla, odpowiadających m.in. za prawidłowe trzymanie moczu, nie używa się ich do ćwiczeń zwieracza.

  • Napisał: Irena 2021-01-30
    Ocena:
    5.0

    Czy poważne zmiany zwyrodnirniowe kręgosłupa we wszystkich jego odcinkach mogą być przyczyną "popuszczania" moczu i kału?

    Odpowiedź autora: Joanna Strąk 2021-02-01 Pani Ireno, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy poważne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa mogą być przyczyną nietrzymania moczu i kału. Istnieje jednak spore prawdopodobieństwo, że mamy do czynienia z tzw. pęcherzem neurogennym. Zaburzenia mikcji mogą być wynikiem uszkodzenia układu nerwowego. Więcej na ten temat przeczyta Pani w naszym artykule pt. "Pęcherz neurogenny - objawy, przyczyny, leczenie". Zachęcamy do kontaktu ze specjalistą, urologiem lub nefrologiem, który powinien trafnie zdiagnozować przyczyny opisywanej przez Panią inkontynencji.

  • Napisał: Katarzyna Haczek 2021-01-18
    Ocena:
    5.0

    Moja mama (71 lat) po miesięcznym pobycie w szpitalu, a wcześniej po przebytych wielu poważnych operacjach, obecnie nie porusza się samodzielnie i musi korzystać z pieluchomajtek. Jej problem może nie do końca dotyczy nietrzymania stolca, ale nie potrafi określić czy oddała stolec czy nie. Tak jakby tego nie czuła. Często myśli, że tylko oddała gazy, jednak pielucha jest do wymiany. Czy mogę jakoś mamie pomóc? Dodam, że żywiona jest dojelitowo przez jejunostomię oraz w sposób normalny doustnie. Preparat żywieniowy jest ten sam od kilku lat, niestety musi być podawany ze względu na bardzo niską wagę mamy i fakt, że nie jest w stanie przyjąć doustnie tyle kalorii ile powinna, aby przybrać na wadze.

    Odpowiedź autora: Natalia Witkowska 2021-01-18 Bardzo mi przykro - nie potrafię Pani pomóc. Problem wymaga konsultacji ze specjalistą.

Zadaj pytanie lub napisz komentarz

Aby wysłać zaakceptuj powyższą zgodę.

Uzupełnij wszystkie obowiązkowe pola.

Zadaj pytanie autorowi artykułu lub skomentuj go